TurkSim : Turkish Virtual Aviation Academy

Uçuş Planlama ve Ön Hazırlıklar

Flight Simulator 2002'ye hoş geldiniz ...

İlk Adım olarak uçuşumuzu oluşturmak için "CREATE A FLIGHT" bölümüne giriyoruz .



"AIRCRAFT" mönüsünden uçacağımız bebeği seçiyoruz ... Sisteminizde Turkish Cargo 737-400 yüklü değil ise oyun içinde gelen üç Boeing 737-400'ten birini seçebilirsiniz , ders takibinde bir farklılık olmayacaktır .



Uçuş Planımızı hazirlamak için "FLIGHT PLANNER" kısmına giriyor ve



"DEPARTURE" yani kalkış meydanına LTAC ( Ankara - Esenboga) ve GATE 30 SMALL ( 30 Numaralı Kapı ) ,



"ARRIVAL" yani varış meydanına ise LTBA ( Istanbul - Ataturk ) girdikten sonra



ATC desteği almak ve Aletler İle Uçmak için "IFR" ve rota belirlemek için "LOW ALTITUDE AIRWAYS" seçeneklerini işaretledikten sonra



Seyir irtifası olarak 22,000 Feet girip , aktif rotamızı inceliyoruz ( gerekirse not alın ) ve "OK" tuşu ile rotamızı daha sonraki uçuşlar için kaydediyoruz



Katedeceğimiz mesafeye göre uçağımızın yakıt seviyesini ayarlıyoruz , bu uçuş için yukarıdaki yakıt yükü uygun olacaktır



Tüm uçuş ön hazırlık işlemleri bittiğine göre artık uçuşa geçebiliriz değil mi ... "FLY NOW"

Uçağımız LTAC 30 nolu kapıda konumlandığında yapacağımız ilk iş ATIS bilgisini almak olmalıdır



ATIS bilgisi ekranımızdan akıp giderken GROUND ile temasa geçerek uçuş planı onayımızı alabiliriz . Bunu "Request IFR Clearance" seçeneği ile başlatıp , Readback yaparak bitirmemiz gerekli !

Uçuş planı onayı ile bize uçacağımız yükseklik , kullanacağımız squawk kodu , meydana ait altimetre ayarı verilir . Bu aşamada yapmamız gereken işlemler ;

• Otomatik pilota aldığımız yükseklik değerini girmek

• Otomatik pilota 250 knot olan 10,000 feet altı uçuş süratini girmek

• Course ve heading değerlerini kalkış yapacağımız piste göre ayarlamak ( LTAC 3R için 32 )

• Vertical Speed'i uçağımızın limitlerine uygun bir hıza ayarlamak ( Benim tercimin kalkışta 2000 )

• Altimetremizi verilen değere ayarlamak ( B tuşu ile otomatik ayar yaparsınız )

• Radyo Panelinden Transponder ( squawk ) kodunu kontrol etmek ( Fs2002 aldığınız tüm squawk kodlarını ve radyo değerlerini otomatik olarak ayarlar )

• Pitot Heat ve De-Ice'i aktif etmek ( De-Ice hava sıcaklığına göre kapalı tutulabilir )

• Beacon , Strobe ışıklarımızı yakmak

Uçuş planı onayını aldıktan ve tam olarak Readback yaptıktan sonra TAXI müsadesi için tekrar GROUND ile temasa geçiyoruz . Burada GROUND bize 3R pistine E2 ve A taxi yolları ile gitmemizi ve piste girmeden bekleme noktasında durmamızı daha sonra da TOWER ile temasa geçmemizi söylüyor .



Pist başı bekleme noktasına geldik ve TOWER ile temasa geçtik , eğer uçağımız kalkışa hazır ise "IFR kalkış izni" isteyebiliriz ... Kalkış izni istemeden yapılacaklar ;

• Flapları uçağımıza uygun olan derecede açmak ( 737-400 için kalkışta 5 derece )

• Autobrake sistemini RTO ( Rejected Take Off ) konumuna getirmek , bu sistem eğer V1 değerine ulaşıncaya kadar herhangi bir sebeple kalkışı iptal etmek isterseniz tam fren koyduğunuzda uçağı pist üstünde durdurmanıza yardımcı olacaktır .

• Motor takatlarını ve yağ basınçlarını kontrol etmek

Eveet , işte bu ... TOWER bize kalkış iznini verdi , geri okuma ( Readback) yapıp piste giriyoruz ( Line Up Pozisyonu ) ... Bu aşama gerekli doğru kalkış hızına ulaşmak için ;

• Otomatik Pilotun AUTO THRUST ( A/T ) özelliği açılmalı

• Otomatik Pilotun F/D ( Flight Director ) özelliği aktif edilmeli

• PEDESTAL PANEL'de TO/GA ( Take Off - Go Around ) aktif hale getirilmelidir .

• NAV1 radyomuzu BUK ( Çubuk ) VOR'ına bağlarız .

• ADF'de BUK ( Çubuk ) NDB'ye bağlanabilir . ( Ben bağladım )

TO/Ga aktif hale getirildiğinde uçağımız pist üstünde koşmaya başlayacak ve hızlanacaktır . Buraya kadar herşey iyi gitti , peki lövye ne zaman geri çekilecek , uçak ne zaman yerden kesilecek . İşte bu noktaya gelmişken hızlar ile ilgili biraz bilgi alsak iyi olur . ( Eğer uçağınız pist üstünde koşuyor ise lütfen P tuşu ile simulatörü PAUSE konuma getiriniz )

V1 - KALKIŞ KARAR SÜRATİ - TAKE OFF DECISION SPEED

V1 bir karar süratidir. Takeoff roll sırasında bu sürate ulaşıldığında pilot kalkışa devam mı edecegine, yoksa kalkısı iptal edip uçağı durduracagınamı  karar vermiş olmak zorundadır. V1 süratinden önceki bütün süratlerde bir motor durması halinde kesinlikle kalkısın iptal edilmesi zorunluluktur.

Böyle bir durumda en son V1 süratinde hemen gazlar tam olarak kesilip, o anda tam fren yapılarak uçak pist içerisinde durdurulabilir.

V1 süratinde ve bu süratin üzerindeki bir süratte bir motor durduğu takdirde, diğer motor takatı maximum takeoff power değerine açılarak kalkışa devam edilir. Takeoff field length içerisinde kalkış yapılabilmektedir. 

VR- İLK HAREKET SÜRATİ - ROTATION SPEED

VR sürati pilotun, uçağının burnunu yerden kaldırmak için lövyede geri tazyike başlayacağı sürattir. Uçağın kalkış konumuna getirildiği bu rotation hareketinin değeri normalde yaklaşık 2-2.5 saniyedir. 

VMU- MINUMUM UNSTICK SPEED

Bu sürat uçağın emniyetle yerden koparılarak kalkışa devam edilebilecek minumum bir sürattir.

VLOF - KALKIŞ SÜRATİ - LIFTOFF SPEED

Uçağın havalanmağa başladığı sürattir.

V2 MIN- MINUMUM TAKEOFF SAFETY SPEED

Bu sürat %120 VS2’den veya %110 VMC’den ( VMC = Minimum Kontrol Sürati ) az olamaz. VLOF ile V2 arasındaki bir değerdir.

V2- - GÜVENLİ KALKIŞ SÜRATİ - TAKEOFF SAFETY SPEED

VR süratinde kalkış pozisyonuna getirilip, VLOF süratinde de yerden koparılan bir uçağın pist yüzeyinden 35 feet yükseğe eriştiğinde kazandığı sürattir.35 feet’e erişinceye kadar kazanılması gereken bu sürat, asla V2 MIN değerinden az olamaz.

( HIZLAR ile ilgili açıklama Sn. Berk Bingöl'ün hazırlamış olduğu IVAO-TR Eğitim Dökümanlarından alınmıştır )

***

Tekrar uçuşumuza dönelim , uçağımız hızlandı ve VR hızına geldi , lövyeyi yavaşça geri çekerek kalkışa başlayabiliriz ( Dikkat kuyruk yere çarpmasın ) VLOF ile uçağımız yerden kesildi ve aktif tırmanma başladı . Bu aşamada TOWER bizi , DEPARTURE 'a devreder ve kalkış işlemi bitmiştir . Bundan sonrası artık TIRMANMA ve ROTA'ya oturma olarak adlandırılabilir .

Geçmiş olsun , kalkış güvenle ve sorunsuz tamamlandı . Artık gideceğimiz meydan için kullanacağımız rotaya oturma zamanıdır . Bu işlemi tamamen ATC kontrolünde ve IFR şartlara göre yapacağımızı unutmayın ve kalkıştan sonra aşağıdaki işlemleri yapıp yapmadığınızı her zaman kontrol edin .

• Flaplar Toplanır ( 0 Derece )

• Tekerlekler Toplanır ( Landing Gear Up )

• Aktif tırmanmayı müteakip AUTOPILOT tam olarak aktif edilir ( İsteğe bağlıdır ama çok usta değilseniz öneririm )

Artık uçağımız 032 baş yani pist doğrultusu ve 250 knot'lık bir IAS hızı ile 22,000 Feet'e tırmanmaya başladı , ve ATC'nin o güven dolu sert sesi ile irkildiniz ...

"Taca 978 , Turn Left Heading 220 , Climb and Maintain FL220"

Buna bir ATC'den aldığınız ilk talimat diyebiliriz , diğerleri hep yerde ve çoğunlukla koordinasyon / hazırlık amaçlı idi ... Burada ise artık Kontrol ediliyorsunuz . Panik yapmadan sakince AUTOPILOT'un HDG değerini 220'ye getirerek ATC'nin isteğini yerine getirmiş oluyoruz :) Kalkıştan önce 22,000 değerini ayarlağımızdan bu talimat için birşey yapmamıza gerek yok ...



220 başa dönerken ve/veya döndükten sonra rotamızdaki istasyonların frekanslarını radyomuza girebilir ve alacağımız sinyaller ile kendimizi güvende hissedebiliriz :)

• NAV1 radyosuna BAG ( Bağlum ) VOR bağlanır ,

• NAV2 radyosuna YAA ( Yalova ) VOR bağlanır ,

• ADF radyosuna YAA ( Yalova ) NDB bağlanır .

Hazır Yeri Gelmişken COMMUNICATION PANEL'e bir göz atalım .

• COM1 : Communication Radio 1 -> Sesli Görüşmelerimizi yaptığımız telsiz

• COM2 : Communication Radio 2 -> Sesli Görüşmeler için ikinci radyo ( Yedek diyebiliriz , yada uçuş sırasında eğer biliyor isek bu radyo'ya başka bir ATC frekansı bağlanarak dinleme yapabiliriz - Ben şahsen uçarken varış meydanının APPROACH CONTROLLER'ına ait radyoyu , APP ile temasa geçtikten sonrada TOWER'ı dinlemeyi seviyorum )

• NAV1 : Navigation Radio 1 -> Navigasyon Radyosu 1 , yaklaşmada ILS frekansı , sefer halinde ise VOR istasyonu frekanslarının girileceği radyo

• NAV2 : Navigation Radio 2 -> Navigasyon Radyosu 2 , yaklaşmada meydanın VOR değerinin yada yine ILS değerinin ( ILS değeri mutlaka ama mutlaka NAV1'e girilmelidir aksi takdirde ILS evre dışı kalır - NAV2'ye ILS frekansının girilmesi kontrol amaçlı yada simulator içinde bazı uçakların AUTOLAND kabiliyetini aktif etmek için kullanılır ) , seferde VOR istasyonu frekansının girileceği radyo )

• TRANSPONDER : ATC'nin bizi tanıyabilmesi için gereken SQUAWK kodunu gireceğimiz yer burasıdır , Fs 2002'de Transponder tam anlamı ile kullanılmaz , değiştirdiğiniz an ATC sizi ikaz eder ve eski değere dönmenizi söyler ,  normal şartlarda ve online uçuşlarda ise durum farklıdır . Uçağın o anki durumu ( Acil Bir Durumda ) sesli görüşme yapılmadan transponder ile ATC'ye bildirilebilir , bunun için standart kodlar mevcuttur her pilot ve ATC bu kodları bilmek zorundadır . Bunlar 7500 : Kaçırılma , 7600 : Radyo Arızası , 7700 : Acil Durum .

• ADF : Automatic Direction Finder -> NDB istasyonlarının değerlerini gireceğimiz bölüm burası , uçağınız girmiş olduğuz değere sahip NDB'den sinyal almaya başladığında sinyalin yönünü EHSI ekranında ince yeşil bir hat ile takip edebilirsiniz .

• Dinleme ve Kontrol Düğmeleri : Burada yapacağınız seçimler ile dinleme ve gönderimin hangi radyodan yapılacağına karar verebilir , bağlı olduğunuz VOR ve/veya NDB'den gelen sinyalleri dinleyebilirsiniz ( Bu işlem size gelen sinyalin doğru adresten gelip gelmediğini teyid için gereklidir , Örneğin YAA Vor'u mors kodları ile Y A A sinyali gönderiyor iken siz EHSI'da YAA Vor'una bağlı olduğunuzu gördüğünüz halde kulağınıza mors kodları ile Y A A sinyali gelmiyor B K Z sinyali geliyor ise EHSI ekranında gördüğünüz değerler güvenilir değildir ve YAA Vor'unun sinyali size tam olarak ulaşmıyor demektir --- Fs 2002'de böyle bir durum asla başıma gelmedi ama gerçek hayatta VOR sinyalleri karışabilir , hava şartlar nedeni ile bozulabilir )
  
  

ATC bu sefer size 280 başa dönmenizi ve uçuşa kendi navigasyonunuz ile devam etmenizi söyledi . 280 başı otomatik pilota bağladıktan sonra rotamıza göre sıradaki VOR istasyonunun frekansını NAV1'e , bir sonrakini ise NAV2'ye girebiliriz . "Resume Own Navigation" mesajını aldıktan sonra Rotamıza oturmak için NAV1'den gelen VOR sinyallerine göre uçuş başı ile ince oynamalar yapabiliriz ama uçuş seviyesini değiştirme hakkımız yok bilginiz olsun . ( Burada gerek yok , 280 baş sizi doğruca Yalova'ya götürür , ayrıca rota dışına çıkarsanız ATC yine sizi rotanıza oturtacak talimatlar verir )



Rotamıza göre uçuşumuza devam ederken kabin görevlisinden bir kahve isteyip çevreyi izlerken yudumlamak hoş olur ( Kabin Görevlisi duruma göre , eş , kardeş veya siz olabilirsiniz )



Virtual Cockpit görüntüsü ile uçarken , daha doğrusu otomatik pilot uçağı kullanıyor ve bizde çevreyi seyreder iken ATC bize Istanbul Kontrol ile temasa geçmemizi söylüyor . Demek ki TOKER ıntersection üzerine geldik ve Ankara Kontrol'ün görev sahası dışına çıkıyoruz ...

YAA ( Yalova ) 30 nm inbound iken ATC bize 245 başa dönmemizi ve 15,000 feet'e alçalarak sabit kalmamızı söylüyor . Bu bize varış meydanına yaklaştığımızı ve iniş için alçalmaya başladığımızı gösterir .



ATC size meydanın ( LTBA ) 60 mil güneydoğusundan olduğunuzu bildirdikten sonra 250 uçuş başına önerek 36 pistine ILS yaklaşma için vektör beklemenizi söylüyor ... Buna müteakip size alçalma veriyor , bu aşamada yapacaklarımız ;

• NAV1 radyomuza LTBA 36 pisti ILS frekansını bağlamak ( 111,30 )

• NAV2 radyomuzu IST VOR'unun frekasını bağlamak ( 112,50 )

• ADF'ye ES ( Yeşilköy ) NDB'nin frekansını bağlamak ( 380 )

• Hızı düşürmek

Bu arada ATC size LTBA 36 pisti için ILS yaklaşmaya serbest olduğunuzu bildirir , ben o mesajı resim olarak almayı unutmuşum özür dilerim :(

Istanbul Kontrol bizi Yeşilköy Yaklaşmaya devreder ( CTR --> APP ) ve APPROACH bize ILS yaklaşması için gereken alçalmaları ve uçuş başlarını verir . Pilot olarak bize düşen ise hızımızı düşürmek , iniş için flap açmaya başlamak , COURSE değerine 36 pisti için son yaklaşma başı değeri olan 355 girmek ve eğer hala açmadı ise F/D sistemini devreye sokmak kalıyor . ( 737-400 inişte 25 derecelik flap açışı kullanır , duruma göre FULL FLAP'ta konabilir bilginize ) ATC size son alçalmayı yani 2,800 feet'i verdiğinde HDG düğmesinin hemen yanında olan APR düğmesine tıklayarak uçağımızın yerdeki ILS sisteminden faydalanmasını sağlayabiliriz , uçağımız ILS course'a girdiğinde otomati olarak dönmeye başlayacak ve Localizer Hattına oturacaktır . Bu aşamada AUTOBRAKE seçeneği pistin uzunluğu ve sizin iniş anındaki hızınıza göre 1 , 2 , 3 yada MAX değerlerinden birine getirilmelidir .



ILS sistemi devreye girdikten sonra uçağımız önce LOCALIZER ( LOC ) hattına yani pist doğrultusuna oturur ,daha sonra ise GLIDE SLOPE ( GS ) doğrultusunda alçalma başlar . Tüm bu aşamalar F/D ekranında bulunan yatay ve dikey çizgiler ile sağ ve alt kısımda bulunan içi boş üçgenler ile izlenebilir . Uçağımız GS'den sinyal alıp alçalmaya başladığında ALT seçeneği otomatik olarak devreden çıkar . ILS Full Establish olduğunda yani LOC ve GS oturduğunda APP sizi TOWER'a devreder ve siz TOWER görevlisine durumunuzu bildirirsiniz . TOUCHDOWN yani yer temasına 8 nm kala iniş takımları açılabilir , bu işlemi TOWER ile temasa geçip iniş izni aldıktan sonra da yapabilirsiniz fakat genel uygulama 8 nm kala kontrollerin bitirilip iniş takımlarının açılması yönündedir . ( Sivil havacılık dilinde iniş takımlarının tam olarak açılmasına THREE GREENS - Üç Yeşil denir , bu durumu eğer isterseniz kuleye bildirebilirsiniz . Askeri Havacılıkta ise ATC size iniş takımlarını açmanızı "Check Gear Down and Locked" talimatı ile hatırlatacaktır )



TOWER yani Kule görevlisi size gerekli talimatı ve altimetre değerini verdikten sonra iniş iznini ve iniş sıranızı verir . Iniş talimatı alındıktan sonra SPEED BRAKE ARM ( PEDESTAL PANEL'de ) konumuna getirilmelidir ( ARM konumu yer teması ile SPOILER'lerin tam olarak açılmasını sağlar ) ... Yaklaşma devam eder ve



Iniş için minimum değeri geçildikten sonra AUTOPILOT devre dışı bırakılarak uçak kontrol altına alınmalıdır . Burada amaç uçağımızı yere güvenle ve uygun şekilde indirmektir , pist +100 feet'te lövye hafifçe geriye doğru çekilerek uçağın burnu havaya kaldırılır , hız düşürülür ve iniş gerçekleştirilir ( Dikkat lövyeyi fazla geri çekmeyin , kuyruk yere çarpabilir ve hızı düşürülmüş uçak STALL konumuna gelebilir )



Uçağımız yerle temas ettikten hemen sonra REVERSER'lar aktif hale getirilmeli ( önce F1 ile gaz tam kesilir ve F2 tuşu ile Reverser , geri iticiler açılır ) ve hız 60 knot'a düştüğünde kapatılmalıdır .

Geçmiş olsun , Uçağınızın tekerlekleri yerle temas ettiğinde bu şekilde bir görüntü oluşur .



İnişten sonra ilk yapmanız gereken kullandığınız pisti mümkün olan ilk yoldan terk etmektir , bu noktada TOWER sizi GROUND'a devreder . Pist terkini müteakip flaplar toplanır ve Autobrake OFF konumuna alınır . GROUND yani Yer kontrolörü size yanaşacağınzı kapı ve kullanacağınız taxi yollarını bildirir .



Uçağımızı bize bildirilen kapıya götürdükten sonra yapmamız gereken park işlemini gerçekleştirip , PARKING BRAKE'leri açmak ve motorları kapatıp çıkış kapılarını açmaktır .
 

Tekrar geçmiş olsun , Ankara Istanbul Seferimiz kazasız olarak sona ermiştir .